Victoria Knight/Kaiser Health News
October 18, 2019





Một nhà máy sản xuất thuốc lá điện tử tại Trung Quốc. (H́nh: Getty Images)
Năm 2015, Bác Sĩ John E. Parker đang làm việc tại một bệnh viện ở West Virginia khi một nữ bệnh nhân 31 tuổi được nhập viện v́ hô hấp cấp tính. Một nhóm bác sĩ nghi rằng căn bệnh bí ẩn về hô hấp cấp tính của cô có thể liên quan đến hút thuốc lá điện tử, và họ không chắc là đă gặp trường hợp này trước đó.
Các bác sĩ rất quan tâm về trường hợp này và lập tức làm một bản báo cáo y khoa về trường hợp bất thường hoặc cần chú ư trong căn bệnh của bệnh nhân. Bản báo cáo này có thể dùng để kêu gọi cộng đồng y khoa lưu ư, dù rằng đôi khi họ đặt ra nhiều câu hỏi hơn là có lời giải đáp.


Mùa Hè năm 2019, gần bốn năm sau, giới chức liên bang bắt đầu điều tra về một đợt bùng phát bệnh phổi nghiêm trọng trên toàn quốc liên quan đến hút thuốc lá điện tử. Hiện này, giới chức y tế đang điều tra 1,299 trường hợp trong 50 tiểu bang và một lănh thổ Hoa Kỳ, bao gồm ít nhất 26 trường hợp tử vong.
Trong một cuộc phỏng vấn, Bác Sĩ Parker, giáo sư chuyên về phổi và thuốc ngủ tại Đại Học West Virginia, đă mô tả những ǵ đă xảy ra.

*Ông có thể mô tả triệu chứng của bệnh nhân khi cô ấy tới bệnh viện?


-Chúng tôi thấy những triệu chứng này là điển h́nh với bệnh phổi liên quan đến hút thuốc lá điện tử. Cô ấy thở rất vội và ho. Chúng tôi tất nhiên lo sợ là cô ấy có thể bị viêm phổi hoặc một bệnh phổi cấp tính khác. Và rồi cô ấy mệt quá nên phải cho đặt ống thở.

*Sau đó th́ chuyện ǵ xảy ra?


– Chúng tôi t́m xem có bị xuất huyết hay nhiễm trùng cấp tính. Sau đó là t́m tế bào có đọng các chất béo. Kế tiếp chúng tôi bắt đầu cho kháng sinh và steroid liều thấp đồng thời hỗ trợ bệnh nhân bằng máy thở, với dưỡng khí và dưỡng chất. Và chờ kết quả của cuộc cấy vi trùng xem có ǵ khác biệt với những điều phỏng đoán.
Ngay lúc đầu, chúng tôi đă có cảm tưởng đây là một trường hợp bất thường, không phải là một bệnh do vi khuẩn hay nhiễm trùng thông thường.



Bác Sĩ John E. Parker. (H́nh: West Virginia University Health Sciences Center) *Làm cách nào ông t́m được nguyên do của trường hợp viêm phổi này là v́ thuốc lá điện tử?
-Đây là một chẩn đoán loại trừ. Chúng tôi loại trừ những lư do khác, và nó là lư do hợp lư nhất. Chúng tôi bị thuyết phục đủ để ngay năm đó đệ tŕnh trường hợp này vào buổi họp thường niên của tổ chức “Đại Học Hoa Kỳ Các Bác Sĩ Về Phổi.”

*Một khi ông t́m ra lư do có thể là thuốc lá điện tử, ông có liên lạc với Trung Tâm Pḥng Ngừa và Kiểm Tra Dịch Bệnh (CDC) hoặc Cục Quản Lư Thực Phẩm và Dược (FDA) hay cơ quan quản lư nào khác để báo cho họ biết không?


-Không. Khi đó chúng tôi nghĩ là thông báo trong các tạp chí y dược là thích hợp. Và nếu như có báo cáo tương tự từ những nơi khác trong toàn quốc, th́ chúng tôi có sẽ có nhiều thông tin tập trung để có thể xin nghiên cứu thêm về lư do của bệnh.

*Nếu báo cáo, ông sẽ chọn cơ quan nào?


– Năm 2015, đương nhiên FDA vẫn kiểm soát luật lệ thuốc lá, nhưng tôi không nghĩ là chính phủ đă quyết định có luật về sản phẩm thuốc lá điện tử. Thành thử cũng không rơ là chúng tôi sẽ gọi ai.

*Vậy ông hay đội ngũ y tế của ông có nghĩ rằng đây là sự kiện chỉ xảy ra một lần và ông được chứng kiến?


-Chúng tôi thực sự cảm thấy rằng đó không phải là vấn đề chỉ xảy ra một lần và đó là điều mà chúng tôi thường gọi trong y tế công cộng là một sự kiện về sức khỏe. Đây là một ví dụ về bệnh hô hấp có thể gây ra bởi nguyên nhân này và đó có lẽ không phải là trường hợp đầu tiên được thấy và cũng không phải là trường hợp cuối cùng.

*Đó có phải là trường hợp đầu tiên mà ông chứng kiến tại bệnh viện?


-Đúng là trường hợp đầu tiên, nhưng có thể chúng tôi đă không nhận ra trong những trường hợp khác khi được cho là viêm phổi do vi khuẩn hoặc viêm phổi do nhiễm trùng.

*Từ đó, ông có gặp thêm những trường hợp khác không?


-Chúng tôi có gặp một ca xuất huyết phế nang và có đăng tải. Sau khi hỏi vài đồng nghiệp, chúng tôi nghĩ là có thể cũng có thấy những ca viêm phổi cryptogenic (tiểu phế quản) cũng như viêm phổi lipoid (dầu mỡ đông đặc trong phổi) và viêm phổi eosinophilic (bạch cầu) cấp tính. Phải rồi, chúng tôi chắc chắn có thấy ít nhất bốn loại bệnh phổi do hút thuốc lá điện tử.

*Nếu nhóm y tế của ông gặp ca này năm 2015, có thể nào nó đă xảy ra trong suốt bốn năm kể từ khi đó mà người ta không biết chăng?


-Tôi thật t́nh có mọi lư do, bằng mọi cách, để nghĩ rằng chúng tôi không phải là những người đầu tiên gặp trường hợp như vậy. Và cũng không nghĩ rằng chúng tôi là những người đầu tiên báo cáo vấn đề này. Tôi nghĩ có vài nhóm tập trung ở Wisconsin và một số nơi khác trong nước Mỹ. Tôi cũng biết rằng người Nhật rất quan tâm. Họ có ít ra bốn hay năm bài trong các tạp chí y khoa về bệnh phổi liên quan đến hút thuốc lá điện tử.

*Hỏi: Ông có một thuyết nào về điều có thể gây ra các ca viêm phổi lipoid không? Ông có nghĩ có loại hóa chất nào đó gây kích thích không?


Chúng tôi cần một đội ngũ đa ngành mạnh mẽ để hiểu nguyên nhân thực sự và lư do gây chấn thương phổi khi hít phải một chất nào đó. Tôi nghĩ rằng nó có thể là bất kỳ thành phần nào trong hỗn hợp pha trộn. Nói chung, phổi không thích dầu, và có khả năng là một nhân tố đặc biệt, diacetyl, đang được nghiên cứu gần đây trong loại bệnh phổi là do thuốc lá điện tử có mùi thơm của bắp rang.

*Những ca bệnh này có làm ông thay đổi cách tiếp cận bệnh nhân không?


-Có. Chúng tôi t́m hiểu cẩn thận xem có tiền sử hút thuốc lá điện tử. Tôi nghĩ rất quan trọng để hiểu rằng nếu họ có hút thuốc lá điện tử th́ sẽ có những độc tố mới trong phổi.

*Những bệnh này có ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe không?


– Một tổn thương do hít khói thuốc có thể gây ra bệnh phổi cấp tính nguy hiểm tới tính mạng và có người có thể qua khỏi và không bị thiệt hại lâu dài. Tuy nhiên cũng có khả năng dùng thuốc lá điện tử lâu năm có thể gây ra bệnh măn tính mà người bệnh khó có thể phục hồi hoàn toàn.


(*) Bài này do Kaiser Health News phát hành, đây là chương tŕnh xă luận độc lập của Kaiser Family Foundation.