Eli Cohen.



Lịch sử biết đến không nhiều những điệp viên mật, vai tṛ của họ giúp giải quyết kết cục không chỉ một trận đánh mà toàn bộ cuộc chiến tranh.



Siêu điệp viên của t́nh báo Israel đă giành được sự tin cậy của giới lănh đạo cao cấp Syria, kết bạn với những tướng lĩnh quân sự hàng đầu và chuyển về quê hương rất nhiều tài liệu mật quan trọng trong nhiều năm liền.
Nhưng cuối cùng, Cohen đă phải trả giá bằng mạng sống của chính bản thân ḿnh v́ chiến thắng của Israel trong cuộc chiến tranh Sáu ngày. Hăng Nexflix mới đây cũng vừa tung ra một serie phim “The Spy” với đề tài về điệp viên huyền thoại được mệnh danh là “James Bond của t́nh báo Israel” này…


"Khi c̣i báo động vang lên, tôi ba chân bốn cẳng chạy tới máy bay. Nhưng vừa kịp cất cánh, tôi lại bị chính những khẩu pháo cao xạ của quân ḿnh bắn trúng", đó là hồi ức của một phi công Jordan đă nghỉ hưu về buổi sáng ngày 5/6/1967.
"Ngay khi vừa chật vật hạ cánh, những chiếc cường kích của Israel đă xuất hiện, hủy diệt hoàn toàn các đường băng và sau đó là các máy bay. Quân ta lại không thể bắn rơi chúng", phi công Jordan nhớ lại.


Vào ngày đó, không quân Israel đă triển khai một loạt các đ̣n tấn công pḥng ngừa bất ngờ vào Ai Cập, Syria và Jordan; tiêu diệt hàng trăm máy bay, loại bỏ hoàn toàn ưu thế về không quân của liên minh các nước Arab. Năm ngày sau, Israel đă khiến cả thế giới phải ấn tượng về một chiến thắng thuyết phục trước liên minh các nước Arab có lực lượng vượt trội.
Trong cuộc chiến chớp nhoáng chỉ kéo dài trong 6 ngày này, tổn thất của Israel chỉ bằng 1/10 so với đối thủ, trong khi diện tích lănh thổ của quốc gia Do thái lại mở rộng tới vài lần. Thắng lợi huy hoàng trên không thể có được, nếu không có đóng góp của mạng lưới điệp viên xuất sắc do Eli Cohen đứng đầu.


Người mang tư tưởng phục quốc
Người hùng tương lai của t́nh báo Israel sinh năm 1924, vào thời điểm cả Cơ quan t́nh báo Mossad cũng như bản thân quốc gia Do thái vẫn chưa ra đời. Trong gia đ́nh người Do thái sùng đạo tại Ai Cập này ngoài Cohen c̣n có 7 anh chị em khác.


Cũng như hàng trăm ngàn người Do thái khác sinh sống trên khắp các nước Arab, cha mẹ ông đều quyết định quay về với miền đất hứa Israel, ngay sau khi Ben-Gurion tuyên bố lập quốc.
Chàng trai 25 tuổi Cohen khi đó không đi theo gia đ́nh mà ở lại Ai Cập. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là anh ta quyến luyến với đất nước nơi ḿnh đă sinh ra và lớn lên.


Ngay từ những năm đầu tiên, Cohen đă là người ủng hộ nhiệt thành cho những tư tưởng phục quốc Do thái – một quốc gia trẻ tuổi như Israel luôn trong t́nh trạng chiến tranh với cả thế giới Arab rất cần có những con người của ḿnh tại Ai Cập.
Cohen ở lại Alexandria thêm 6 năm nữa, tiếp tục nhận chỉ thị từ t́nh báo Israel, đồng thời điều phối hoạt động của mạng lưới điệp viên Do thái tại đây.


Cohen chụp cùng các bạn trong quân đội Syria trên cao nguyên Golan.


Đến khi mạng lưới bị phát hiện, Cohen đă thuyết phục được người Ai Cập về sự vô tội của ḿnh, khi giải thích chỉ cho những người Do thái thuê nhà mà không biết họ đă làm ǵ. Cohen sau đó tới Israel vào năm 1955 để tham gia một khóa đào tạo nghiệp vụ t́nh báo rồi quay trở lại Ai Cập.

Tuy nhiên đến lúc này sau vụ khủng hoảng kênh đào Suez, mối quan hệ giữa hai nước đă xấu đi nghiêm trọng, khiến phần lớn người Do thái phải rời bỏ Ai Cập. Không thể hoạt động do bị giám sát thường xuyên từ phía mật vụ Ai Cập. Cohen lại quay về quê hương.


Mong muốn được tiếp tục hoạt động t́nh báo, nhưng nguyện vọng gia nhập Mossad của Cohen đă bị từ chối do không được đánh giá cao về khả năng. Anh ta buộc phải tạm hài ḷng với công việc của một kế toán tại cửa hàng bách hóa, cưới vợ và có con với một cô gái Do thái gốc Iraq vào năm 1959.




Điệp viên dưới vỏ bọc thương gia

Một số đồng đội và quan chức t́nh báo cũ của Israel tuy nhiên lại không quên những công lao và ưu điểm của Cohen. Một người đàn ông có khả năng nói thành thạo tiếng Anh, Pháp, Arab; đồng thời có trí nhớ tuyệt vời “như một chiếc máy ảnh” th́ không thể bỏ phí.
Sau khi được các quan chức t́nh báo quân đội gặp gỡ và giao nhiệm vụ, Cohen vào năm 1960 bắt đầu tham gia một lớp huấn luyện nghiệp vụ mới với tư cách điệp viên của Mossad.


Cohen có tất cả 9 tháng để chuẩn bị cho sứ mạng mới: học cách theo dơi và thoát khỏi bị theo dơi, mă hóa và sử dụng máy thu phát vô tuyến… Kỹ năng ghi nhớ tuyệt vời của anh ta cũng được trau dồi bằng cách học và nhận dạng tất cả những mẫu xe tăng, lựu pháo và máy bay, c̣n khả năng ngôn ngữ th́ học thêm về tiếng Arab theo thổ ngữ Syria.

Cohen buộc phải quên tên tuổi cũ của ḿnh để trở thành một người hoàn toàn khác. Chia tay vợ con, anh ta bay tới Argentina, là nơi có một cộng đồng lớn người Arab sống tại đây từ đầu thế kỷ XIX.

Anh ta bước vào làm thủ tục trong chặng quá cảnh tại Zurich trước khi tới Buenos-Aires với giấy tờ mang tên Kamil Amin Taabet, một thương gia thành đạt gốc Syria, được thừa hưởng từ cha mẹ khoản tiền thừa kế lớn.

Chỉ cần vài tháng, Cohen đă học nói được thêm tiếng Tây Ban Nha, khiến những người tṛ chuyện với ông đều tin rằng, ông đă sống tại Mỹ Latinh từ hơn 15 năm qua.

Cấp trên cũng phải kinh ngạc v́ khả năng nhập vai xuất sắc của Cohen. Thương gia Taabet – được đánh giá là hào phóng, dễ mến và yêu quê hương Syria – thường xuyên tổ chức những buổi dạ tiệc tại nhà của ḿnh.

Chỉ trong một năm, ông ta đă có được những mối quan hệ khăng khít với giới chức thượng lưu trong cộng đồng người Arab tại Argentina. Ông được các thương gia, nhà ngoại giao, nhà báo và cả các quan chức quân sự Syria (thường tới Argentina thăm bạn bè và họ hàng) biết đến, yêu mến và quí trọng.


Rất nhanh chóng, nhà triệu phú trẻ kết bạn thân thiết với Amin al-Hafiz, một sĩ quan về hưu, thành viên đảng Baath, khi đó là tùy viên quân sự Syria tại Argentina. Tháng 3-1963, đảng Baath tổ chức thành công cuộc đảo chính quân sự với al-Hafiz là một trong nhà lănh đạo hàng đầu.


Giành được chính quyền, các chiến hữu đă lựa chọn al-Hafiz làm tổng thống. Cũng rất nhanh chóng, người bạn triệu phú trẻ tuổi của tổng thống cũng dọn về Damascus.

Taabet thường xuyên tham dự các đại hội của đảng Baath, ghi tốc kư các bài phát biểu, lắng nghe những cuộc tṛ chuyện bên ngoài hành lang của các giới chức cao cấp hàng đầu. Anh ta c̣n thuê một căn hộ nằm đối diện với dinh Tổng thống và trụ sở Bộ Tổng tham mưu quân đội.

Chỉ cần đứng sau cửa sổ nhà ḿnh, Taabet có thể nh́n thấy ai tới gặp các quan chức cao cấp nhất trong quân đội và chính quyền Syria, những căn pḥng nào đang diễn ra các cuộc họp cấp cao… Không chỉ có vậy, Cohen biết tận dụng uy tín đă có tại Argentina để thiết lập thêm hàng chục mối quan hệ quan trọng mới.


Nguồn tin vô giá

Tương tự như tại Buenos-Aires, Cohen thường xuyên tổ chức nhiều buổi dạ tiệc tại nhà ḿnh, kèm theo đó là cơ hội tán gẫu với các sĩ quan bộ tổng tham mưu Syria khi đă uống quá chén. Chỉ trong một thời gian rất ngắn, Cohen đă có được sự tin cậy của giới lănh đạo cao cấp Syria, thậm chí c̣n trở thành cố vấn của Bộ trưởng Quốc pḥng.
Người Syria không thể ngờ rằng, một nhân vật tin cẩn của Tổng thống, đại tá cơ quan an ninh Taabet trên thực tế lại là một người Do thái sẵn sàng làm tất cả cho chiến thắng của Israel trước người Arab.

Nhờ tài năng của ḿnh, Taabet c̣n ghi nhớ và chụp ảnh được hàng chục cơ sở quân sự, khai thác được nhiều bí mật quốc gia khác của Syria. Hàng ngày, thông qua chiếc máy vô tuyến xách tay, ông đă kịp gửi về Israel nhiều thông điệp mă hóa, cũng như qua việc gửi thư với thông tin viết bằng mực tàng h́nh.

Theo các dữ liệu chính thức, Cohen đă có công lao không thể đánh giá hết trong việc củng cố an ninh quốc gia của Israel. Hàng trăm thông tin do ông ta cung cấp cho cơ quan t́nh báo được đánh giá là đặc biệt cần thiết cho sự tồn tại của quốc gia Do thái.

Như vào năm 1964, Cohen chuyển cho giới lănh đạo thông tin về các kế hoạch chuyển đổi ḷng sông Jordan. Theo đó, người Arab dự định chuyển đổi ḍng chảy của sông khiến cho Israel mất tới 1/3 nguồn nước sinh hoạt của ḿnh. Những số liệu cung cấp kịp thời giúp cho không quân Israel phát hiện và hủy diệt tất cả những phương tiện kỹ thuật định sử dụng cho mục đích này.


Nhờ thông tin của Cohen, Israel thậm chí c̣n biết trước phần lớn các tướng lĩnh Syria về việc Liên Xô sẽ cung cấp cho họ những trang bị quân sự nào, được cất giữ ở đâu và dùng để làm ǵ. Điệp viên này c̣n báo cho Tel-Aviv về nơi ẩn náu của tên tội phạm phát xít Franz Rademacher tại Syria mà anh ta t́nh cờ biết được. Rất nhanh chóng, Rademacher đă phải đền tội sau đó.


Nhưng kết quả hoạt động đáng kể nhất của Cohen chính là những cây xanh trồng trên cao nguyên Golan, một khu vực nhỏ hẹp nhưng lại có ư nghĩa quan trọng thiết yếu đối với Israel. Từ độ cao này, đối phương có thể nhanh chóng triển khai tấn công và bắn phá một phần đáng kể diện tích của đất nước.

Là người bạn thân của nhiều tướng lĩnh quân sự và chính trị gia hàng đầu, thương gia Taabet được thoải mái đặt chân tới nhiều căn cứ quân sự, trong đó có cả những đơn vị pháo binh trên cao nguyên Golan.

Khi chứng kiến các binh sĩ tại đây kiệt sức v́ nóng, ông đă đề xuất trồng xung quanh các hầm pháo loại cây khuynh diệp có cành lá tỏa rộng – theo lời ông vừa có bóng râm cho binh sĩ, vừa che giấu lối vào các hầm trước khả năng phát hiện của các phi công đối phương.


Người Syria đă nghe theo Taabet, khiến trên cao nguyên Golan xuất hiện nhiều ốc đảo xanh mát. Đến cuộc chiến năm 1967, các máy bay ném bom của Israel cứ nhằm chính những đám cây rậm rạp đó mà oanh kích, nhờ đó tiêu diệt hoàn toàn các đơn vị pháo binh tại đây.


Vùng cao nguyên có tầm quan sát bao quát toàn bộ lănh thổ Israel hiện nay vẫn là vùng lănh thổ tranh chấp về chủ quyền cho Israel chiếm giữ. Có điều điệp viên Cohen đă không sống được cho tới thời điểm những công sức đóng góp của ông cho ra thành quả.


Sa lưới

Cohen trong suốt những năm tháng hoạt động của ḿnh chỉ có thể trở về Israel vài ba lần, lần cuối cùng trong năm 1964 vào đúng dịp chào đời đứa con thứ ba của ông. Nguyên nhân chủ yếu là v́ vấn đề an toàn. Trước khi trở về Syria, ông hứa hẹn với vợ đó là chuyến công tác cuối cùng của ḿnh, sau đó sẽ trở về ở hẳn cùng với gia đ́nh.

Tuy nhiên, t́nh báo Syria bắt đầu lờ mờ nhận ra rằng, trong hàng ngũ quan chức của họ đang có một điệp viên cỡ bự của Israel, khi trong hầu hết các chiến dịch quân sự, người Do thái đều cho thấy họ nắm rất rơ về t́nh h́nh của đối phương.

Điển h́nh là sau chiến dịch pháo kích của Syria vào lănh thổ Israel, không quân nước này đă đáp trả với những đ̣n không kích thành công và chính xác đến đáng ngạc nhiên.

Chiến dịch truy t́m tên gián điệp được triển khai với những phương tiện vô tuyến hiện đại nhất của Liên Xô. Cơ quan phản gián đă bí mật chỉ thị các đơn vị ngừng hoàn toàn phát sóng theo từng giai đoạn để có thể ḍ ra làn sóng lạ.

Kết quả là vào lúc rạng sáng, họ đă bắt được tín hiệu mă hóa phát đi từ khu nhà nằm đối diện với trụ sở Bộ Tổng tham mưu. Bốn đặc nhiệm đă xâm nhập và bắt tận tay Cohen đang truyền một bản tin mật về Tel-Aviv.

Trong ngôi nhà của “quan chức Syria” có thế lực lớn này, các nhân viên phản gián đă phát hiện ra thuốc nổ và một số công cụ phục vụ cho hoạt động gián điệp. Chưa kể cơ quan mật vụ Ai Cập cũng đă chính thức xác nhận về người quen cũ này chính là Eli Cohen.



Theo một số thông tin, một trong những cơ sở để phản gián Syria bắt đầu đưa Cohen vào tầm ngắm chính là thái độ quan tâm quá mức của ông ta đối với một tên tội phạm phát xít, thậm chí c̣n gặp gỡ với các nguồn tin từ Mỹ để t́m cách ám sát tên này.

Cohen sau đó đă phải trải qua 4 tuần bị tra tấn, trước khi ra trước ṭa án binh mà không được phép có luật sư bào chữa. Mọi nỗ lực của Tel-Aviv nhằm cứu thoát hay trao đổi đều bất thành, ngay cả sự can thiệp của Giáo hoàng cũng không thể khiến người Arab trả tự do cho ông ta.

Không có ǵ đáng ngạc nhiên khi tính đến mức độ tổn thất nghiêm trọng thế nào của Syria v́ hoạt động t́nh báo của Cohen. Với bản án tử h́nh được tuyên, Cohen bị treo cổ trước sự chứng kiến của 10 ngàn người ngay trong tháng 5-1965 tại quảng trường của thủ đô Damascus.


Đến bây giờ, vẫn chưa thể rơ thi thể của Cohen được phía Syria chôn cất ở đâu. C̣n quốc gia Do thái cũng không quên người anh hùng của ḿnh. Đă có rất nhiều bộ phim về ông được sản xuất và công chiếu. Tên tuổi của điệp viên xuất sắc nhất trong lịch sử Mossad được đặt cho nhiều đường phố và làng mạc ở Israel.